„Mr. Nobody Against Putin" z Oscarem. Dla Czech po 30 latach

Historyczny sukces czeskiej kinematografii

Los Angeles, 16 marca 2026 — Czesko-duński film dokumentalny „Mr. Nobody Against Putin" zdobył Oscara za najlepszy film dokumentalny na 98. ceremonii wręczenia nagród Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. Dla czeskiej kinematografii to pierwsze oscarowe zwycięstwo od niemal trzydziestu lat — ostatni raz Czechy świętowały w 1997 roku, kiedy Jan Svěrák triumfował z filmem Kolja w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Historia rosyjskiego nauczyciela, który kręcił propagandę

Dokument śledzi Pawła Tałankina, koordynatora akcji i wideografa w szkole podstawowej nr 1 w Karabaszu — ubogim mieście górniczym w pobliżu Uralu. Tałankin został zobowiązany do realizacji odgórnie narzuconych programów edukacyjnych o tematyce wojennej, w tym propagandowych lekcji dla uczniów. Zamiast ślepego posłuszeństwa, postanowił nie wyłączać kamery i zaczął dokumentować codzienną rzeczywistość szkoły oraz presję państwowej machiny na zwykłych ludzi.

Zdjęcia trwały dwa lata w warunkach rosnącego ryzyka. Przed ucieczką Tałankina z Rosji latem 2024 roku, film uchwycił nawet ujęcia policyjnej obserwacji jego domu. Materiał został następnie przemycony z Rosji przy skoordynowanej pomocy producentów i reżysera Davida Borensteina.

Czeski ślad za kamerą i na scenie

Film jest koprodukcją czeskiej firmy PINK i duńskiej produkcji Made in Copenhagen. Stronę czeską reprezentują producenci Radovan Síbrt, Alžběta Karásková i Petra Dobešová, duńską zaś Helle Faber. To właśnie Karásková i Síbrt odebrali złotą statuetkę na scenie Dolby Theatre.

Reżyserią dzielą się duński dokumentalista David Borenstein, który skontaktował się z Tałankinem i pomógł mu wydostać materiał na Zachód, oraz sam Tałankin jako współautor.

Polityczne przesłanie z oscarowej sceny

Tałankin, odbierając nagrodę, wygłosił naglący apel:

„W imię naszej przyszłości, w imię wszystkich naszych dzieci — zatrzymajcie wszystkie te wojny."

Borenstein dodał, że film jest ostrzeżeniem dla całego świata: „Mr. Nobody Against Putin opowiada o tym, jak tracicie swój kraj" – powiedział – „kiedy rząd stosuje przemoc, a obywatele milczą. Nawet nikt może być potężniejszy, niż myślicie."

Kreml zareagował na zwycięstwo po swojemu — rzecznik Dmitrij Pieskow oświadczył, że filmu nie widział i nawet o nim nie słyszał.

Droga od Sundance przez BAFTA aż do Oscara

Film miał światową premierę w styczniu 2025 roku w sekcji World Cinema Documentary na festiwalu Sundance, gdzie zdobył Nagrodę Specjalną Jury. W lutym 2026 roku dołożył triumf na 79. ceremonii wręczenia nagród BAFTA w kategorii najlepszy film dokumentalny. Na Oscarach pokonał faworytów konkursu i potwierdził swoją wyjątkową festiwalową historię.

Czeska strona postrzega nagrodę jako silny symboliczny sygnał. Producenci stwierdzili, że nagroda „zachęca ludzi, aby nie dali się zastraszyć bezprawiu" — przesłanie, które rezonuje daleko poza granicami przemysłu filmowego.