Trump grozi Hiszpanii wojną handlową za odmowę udostępnienia baz w sprawie Iranu

Sojusznik z NATO stawia czerwoną linię

Relacje dyplomatyczne między Stanami Zjednoczonymi a Hiszpanią uległy gwałtownemu pogorszeniu w tym tygodniu po tym, jak Madryt odmówił Waszyngtonowi zgody na wykorzystanie wspólnie zarządzanych baz wojskowych na hiszpańskiej ziemi do wsparcia ataków na Iran – a prezydent Donald Trump odpowiedział groźbą zerwania wszelkich stosunków handlowych z jednym z najstarszych europejskich partnerów Ameryki.

Punktem zapalnym stało się oświadczenie hiszpańskiego ministra spraw zagranicznych José Manuela Albaresa, który w weekend ogłosił, że bazy w Rota i Morón w południowej Hiszpanii – kluczowe amerykańskie instalacje wojskowe działające na podstawie dwustronnej umowy – nie zostaną udostępnione na potrzeby ofensywy w Iranie. "Hiszpańskie bazy nie są wykorzystywane do tej operacji i nie będą wykorzystywane do niczego, co nie jest zawarte w umowie ze Stanami Zjednoczonymi, ani do niczego, co nie jest zgodne z Kartą Narodów Zjednoczonych" – oświadczył Albares, według Al Jazeera.

Dane śledzenia lotów potwierdziły konsekwencje: 15 amerykańskich samolotów, w tym cysterny do tankowania w powietrzu, po cichu opuściło obie bazy w Andaluzji krótko po deklaracji Madrytu. W ciągu kilku dni spór przerodził się z kwestii logistyki wojskowej w otwartą konfrontację gospodarczą.

Zamaszysta groźba handlowa Trumpa

Przemawiając z Gabinetu Owalnego podczas spotkania z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem, Trump ogłosił, że polecił sekretarzowi skarbu Scottowi Bessentowi "zerwać wszelkie stosunki z Hiszpanią". Nazwał Hiszpanię "nieprzyjazną" i spotęgował atak, ponawiając krytykę Madrytu za niewypełnianie celu wydatków na obronność w wysokości 5% PKB, zgodnie z Bloomberg.

Stawka ekonomiczna jest wysoka. W 2025 roku USA odnotowały nadwyżkę w handlu z Hiszpanią w wysokości 4,8 miliarda dolarów – eksportując towary o wartości 26,1 miliarda dolarów, a importując o wartości 21,3 miliarda dolarów – co oznacza, że ewentualne embargo handlowe zaszkodziłoby amerykańskim eksporterom w takim samym stopniu, jak hiszpańskim. Eksport towarów z Hiszpanii do USA wynosi około 16 miliardów euro, czyli około 1% hiszpańskiego PKB, co czyni Amerykę szóstym co do wielkości rynkiem eksportowym, według Fox Business.

Sánchez pozostaje nieugięty

Premier Hiszpanii Pedro Sánchez nie ustąpił. W mocnym przemówieniu określił amerykańsko-izraelskie ataki na Iran jako "katastrofę" i zaoferował jedną z najbardziej dosadnych odpowiedzi ze strony sojusznika z NATO od czasu powrotu Trumpa do władzy.

"Nie będziemy współwinni czegoś, co jest złe dla świata i sprzeczne z naszymi wartościami i interesami, tylko z obawy przed represjami ze strony kogoś. Naiwnością jest wierzyć, że demokracja lub szacunek między narodami mogą zrodzić się z ruin."

Hiszpański rząd oświadczył, że ma "niezbędne zasoby, aby powstrzymać ewentualny wpływ embarga handlowego" i nalegał, aby wszelkie działania USA szanowały "autonomię prywatnych firm, prawo międzynarodowe i dwustronne umowy między Unią Europejską a USA", zgodnie z CNBC.

Szersze pęknięcia w NATO

Hiszpania nie jest osamotniona. Trump skrytykował również Keira Starmera z Wielkiej Brytanii za letnią reakcję na kampanię w Iranie. To wydarzenie obnaża głębszy podział w Sojuszu Zachodnim: kilku europejskich członków NATO odmówiło poparcia amerykańsko-izraelskiej kampanii wojskowej, powołując się na prawo międzynarodowe i obawy przed szerszą eskalacją regionalną.

Analitycy zauważają, że pełne embargo handlowe na Hiszpanię – gospodarkę G20 i ważnego członka UE – byłoby prawnie skomplikowane w ramach istniejących ram handlowych UE-USA i zasad WTO, co sprawia, że groźba Trumpa jest częściowo retoryczna. Niemniej jednak impas sygnalizuje potencjalną trwałą zmianę w stosunkach amerykańsko-europejskich, ponieważ konflikt w Iranie w czasie rzeczywistym kształtuje na nowo politykę sojuszniczą.

Co dalej

W związku z trwającymi działaniami wojennymi w Iranie obie strony znajdują się pod presją. Hiszpania musi pogodzić swoją suwerenność i sprzeciw opinii publicznej wobec wojny z głębokimi więzami gospodarczymi i bezpieczeństwa z Waszyngtonem. Dla Trumpa odcięcie partnera z NATO, który zapewnia niezastąpioną infrastrukturę bazową na Atlantyku, wiąże się z własnymi kosztami strategicznymi – niezależnie od politycznego odbioru w kraju.