Hiszpania rzuca wyzwanie Trumpowi i Merzowi w sporze w NATO
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz dołączył do Donalda Trumpa w Waszyngtonie, aby wywrzeć presję na Hiszpanię w sprawie zwiększenia wydatków na obronność w NATO, podczas gdy Madryt odmawia udostępnienia baz wojskowych do operacji przeciwko Iranowi i odrzuca amerykańskie groźby handlowe.
Atlantycki front przeciwko Madrytowi
Wizyta kanclerza Niemiec Friedricha Merza w Białym Domu 3 marca 2026 roku doprowadziła do dyplomatycznie niezręcznej sytuacji dla Hiszpanii: Merz publicznie przyłączył się do krytyki prezydenta Donalda Trumpa wobec rządu Pedro Sáncheza, zarzucając Madrytowi, że jest jedynym członkiem NATO, który nie zobowiązał się do podniesienia wydatków na obronność do co najmniej 3% lub 3,5% PKB. „Próbujemy przekonać Hiszpanię, aby osiągnęła 3% lub 3,5%, na które zgodziliśmy się w NATO” – oświadczył Merz przed prasą. „Hiszpania jest jedynym krajem, który nie jest gotów tego zaakceptować”.
Iskra zapalna: bazy w Rota i Morón
Napięcie nie wynikało wyłącznie z debaty budżetowej. 2 marca hiszpański rząd zabronił amerykańskim siłom zbrojnym korzystania ze wspólnych baz wojskowych w Rota i Morón do operacji związanych z atakami na Iran. Minister spraw zagranicznych José Manuel Albares był stanowczy: „Nie udostępnimy naszych baz do niczego, co nie jest zgodne z Traktatem ani nie mieści się w Karcie Narodów Zjednoczonych”.
Odpowiedź Trumpa była natychmiastowa i zdecydowana. Nazwał Hiszpanię „okropnym sojusznikiem” i stwierdził, że nakazał sekretarzowi skarbu, Scottowi Bessentowi, „odcięcie wszelkiego handlu” z Madrytem. Bessent poszedł o krok dalej i oskarżył hiszpański rząd o „narażanie życia Amerykanów”. Według mediów takich jak CNN en Español i agencja OPB, Stany Zjednoczone już rozpoczęły przenoszenie samolotów-cystern do niemieckich baz jako alternatywy logistycznej.
Wydatki na obronność, nierozwiązany węzeł
Hiszpania przeznacza obecnie około 1,3% swojego PKB na obronność, co jest najniższą wartością w całym Sojuszu Atlantyckim. W czerwcu 2025 roku rząd Sáncheza wynegocjował porozumienie z sekretarzem generalnym NATO, Markiem Rutte, które ustalało dla Hiszpanii konkretny cel na poziomie 2,1% PKB, zwalniając ją z ambitnego ogólnego celu 5% na 2035 rok, zatwierdzonego na szczycie w Hadze, jak poinformował France 24.
Merz natomiast planuje, aby Niemcy osiągnęły 3,5% PKB na wydatki wojskowe do 2030 roku, po zreformowaniu swojej konstytucji w celu wyłączenia wydatków na obronność z hamulca zadłużenia. Ta rozbieżność ambicji zaostrzyła tarcia wewnątrz europejskie.
Sánchez nie ustępuje: „Nie boimy się”
Daleki od ugięcia się, premier rządu odpowiedział w jednoznacznych słowach: „Nie będziemy współwinni czegoś, co jest złe dla świata, ze strachu przed represjami ze strony kogokolwiek”. Rząd ostrzegł również Waszyngton, że wszelkie zerwanie handlu powinno respektować autonomię prywatnych firm i obowiązujące umowy między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi, których Bruksela zobowiązała się bronić.
Hiszpańska postawa koliduje jednak z delikatną sytuacją budżetową: rząd Sáncheza utrzymuje mniejszościową koalicję zależną od partii lewicowych i regionalnych nacjonalistów, które niechętnie podchodzą do jakiegokolwiek znaczącego wzrostu budżetu obronnego.
Pęknięcia w europejskiej solidarności
Kryzys ujawnił również napięcia w Europie. Madryt zarzucił Berlinowi „brak solidarności” po postawie Merza, a minister Albares przekazał swoje „zaskoczenie” niemieckiemu odpowiednikowi. Analitycy ostrzegają, że groźby handlowe Trumpa mogą się zmaterializować w postaci karnych ceł, jeśli Hiszpania nie zmieni swojego stanowiska, co narazi na ryzyko strategiczny eksport, taki jak sektor motoryzacyjny i produkty rolno-spożywcze.
Spór między Madrytem a Waszyngtonem – z Berlinem jako niezręcznym arbitrem – ilustruje głębokie podziały, które przecinają NATO w momencie, gdy presja na europejskich sojuszników, aby wzięli na siebie większy ciężar zbiorowej obrony, tylko się nasiliła.
