Polska z najtańszym paliwem w UE. Sukces czy PR?

Pakiet CPN: ceny paliw w dół o 1,20 zł na litrze

Premier Donald Tusk ogłosił na początku kwietnia 2026 roku, że Polska ma najniższe ceny benzyny w całej Unii Europejskiej. Deklaracja padła tuż po wejściu w życie rządowego pakietu „Ceny Paliwa Niżej" (CPN), który obniżył VAT na paliwa z 23% do 8% oraz zredukował akcyzę do unijnego minimum — 29 groszy za litr benzyny i 28 groszy za litr oleju napędowego.

Efekt był natychmiastowy. 1 kwietnia litr benzyny Pb95 kosztował na polskich stacjach średnio 6,16 zł — taniej niż w Bułgarii (6,18 zł) czy Hiszpanii (6,73 zł). Rząd wprowadził również codzienne ceny maksymalne ustalane przez Ministerstwo Energii, a stacje naruszające limity mogą otrzymać karę do miliona złotych.

Kryzys na Bliskim Wschodzie jako katalizator

Bezpośrednim impulsem do interwencji był globalny kryzys energetyczny wywołany eskalacją konfliktu izraelsko-irańskiego i zagrożeniem blokady Cieśniny Ormuz — szlaku, którym przepływa około 20% światowego handlu ropą naftową. Ceny ropy na rynkach światowych gwałtownie wzrosły, co przełożyło się na rekordowe ceny diesla w Polsce pod koniec marca.

Jak podkreślił premier Tusk: „Polski rząd zrobi wszystko, by ulżyć polskim rodzinom w tym momencie kryzysu". Sejm przegłosował pakiet w trybie ekspresowym 26 marca, a prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę już następnego dnia. Obniżone stawki weszły w życie 31 marca — na tydzień przed Wielkanocą.

Eksperci: ranking nie jest tak jednoznaczny

Choć rządowa narracja brzmi imponująco, analitycy wskazują na istotne zastrzeżenia. Jak wykazał portal Money.pl, ranking oparty na danych e-petrol.pl pomija Maltę i Cypr — kraje, które w oficjalnych statystykach Komisji Europejskiej tradycyjnie mają niższe ceny. Malta wykazuje cenę benzyny na poziomie zaledwie 1,34 euro za litr (ok. 5,75 zł).

Ponadto w kategorii oleju napędowego Polska zajmuje dopiero czwarte miejsce — za Słowacją (6,99 zł), Bułgarią (7,07 zł) i Chorwacją (7,42 zł). Komisja Europejska sygnalizowała również, że obniżka VAT na paliwa silnikowe może naruszać dyrektywę unijną, co rodzi pytania o trwałość obecnych stawek.

Polska w „europejskiej elicie gospodarczej"

Tusk powiązał sukces paliwowy z szerszym kontekstem gospodarczym. Według prognoz MFW, polski PKB per capita w parytecie siły nabywczej osiągnął poziom ok. 49 650 euro — nieznacznie przewyższając Hiszpanię (49 465 euro). To historyczny moment: Polska po raz pierwszy wyprzedziła zachodnioeuropejski kraj w tym wskaźniku.

Polska osiąga już 87% poziomu Wielkiej Brytanii i przy wzroście PKB rzędu 3,6% rocznie (wobec 2,8% w Hiszpanii) może dogonić Zjednoczone Królestwo w ciągu 5–6 lat. Ekonomista Marek Zuber przestrzega jednak, że PPP to „tylko jeden element szerszej układanki" — nie uwzględnia zgromadzonego majątku, stóp zastąpienia emerytur ani infrastruktury społecznej.

Koszt fiskalny i co dalej

Pakiet CPN kosztuje budżet państwa szacunkowo 164 mln euro miesięcznie z tytułu obniżonej akcyzy i 213 mln euro z obniżonego VAT-u. Obniżka VAT obowiązuje do 30 kwietnia, a niższe stawki akcyzy — do 15 kwietnia. Komisja Europejska ostrzega, że przy obecnej polityce fiskalnej dług publiczny Polski może przekroczyć 100% PKB do 2036 roku.

Tymczasem efekt uboczny niskich cen jest już widoczny — niemieccy kierowcy masowo tankują w Polsce, co na pograniczu wywołuje obawy o lokalne niedobory paliw. Pytanie, czy krótkoterminowa ulga dla portfeli Polaków nie odbije się długoterminowym kosztem dla państwowych finansów, pozostaje otwarte.