Atak USA i Izraela na Iran: Szok energetyczny dla Słowacji

Atak, który zmienił Bliski Wschód

W nocy z 27 na 28 lutego 2026 roku Stany Zjednoczone Ameryki i Izrael przeprowadziły zmasowany, skoordynowany atak na Iran. Amerykańska armia celowała przede wszystkim w irańskie instalacje rakiet balistycznych i obiekty jądrowe, podczas gdy siły izraelskie skupiły się na politycznym i wojskowym kierownictwie kraju. Wśród ofiar jest najwyższy przywódca duchowny Iranu, ajatollah Ali Chamenei – jego śmierć potwierdzili prezydent Donald Trump, premier Izraela Benjamin Netanjahu oraz irańskie media państwowe. Teheran ogłosił 40 dni żałoby, a Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) natychmiast obiecał odwet, zapowiadając ataki na dziesiątki amerykańskich baz w regionie.

Groźba zamknięcia Cieśniny Ormuz

Kluczową bronią irańskiego odwetu jest nie tylko arsenał rakietowy, ale kontrola nad Cieśniną Ormuz – wąskim kanałem wodnym między Iranem a Omanem. Według Bloomberg i CNBC przez ten strategiczny punkt przechodzi prawie jedna trzecia światowego morskiego eksportu ropy naftowej – ponad 14 milionów baryłek dziennie. Większość trafia do Chin, Indii, Japonii i Korei. Półoficjalne irańskie media ogłosiły, że cieśnina jest faktycznie zamknięta, choć Teheran formalnie tego nie potwierdził. Nawet częściowe ograniczenie transportu wystarczyłoby do kolejnego gwałtownego skoku cen ropy.

Skok cen ropy: Barclays ostrzega przed 100 dolarami

Światowe rynki ropy naftowej zareagowały natychmiast. Cena ropy Brent, która przed atakiem oscylowała wokół 72,50 USD za baryłkę, wzrosła o ponad 5 dolarów. Analitycy banku Barclays podwyższyli prognozę do 100 dolarów za baryłkę – jeszcze dzień przed atakiem liczyli się tylko z 80 dolarami. JP Morgan szacuje, że całkowita blokada Cieśniny Ormuz mogłaby wywindować ceny do 120-130 USD. Według Yahoo Finance każdy tydzień eskalacji dodaje kolejne 10-20 dolarów do aktualnej ceny – a rynki właśnie zaczęły to kalkulować.

Słowacja: Podwójny cios energetyczny

Iran zaatakował energetyczne nerwy globalnej gospodarki w najmniej odpowiednim momencie dla Słowacji. Od 27 stycznia 2026 roku trwa awaria rurociągu Drużba – rosyjski dron uszkodził infrastrukturę w pobliżu ukraińskich Brodów i przerwał dostawy rosyjskiej ropy naftowej na Węgry i Słowację. Słowacki rząd 18 lutego po raz pierwszy w historii kraju ogłosił stan wyjątkowy w sektorze naftowym i zezwolił na uwolnienie 250 tysięcy ton z państwowych rezerw strategicznych. Powód jest prosty: Slovnaft, jedyna słowacka rafineria, jest technicznie skonfigurowana wyłącznie do przerobu rosyjskiej ropy.

Chociaż Komisja Europejska 25 lutego zapewniła, że nie istnieje bezpośrednie ryzyko dla bezpieczeństwa energetycznego Słowacji, sytuacja od tego czasu znacznie się pogorszyła. Chorwacja zaoferowała przepustowość rurociągu Adria jako alternatywę, ale rezerwy strategiczne powoli się wyczerpują, a ceny ropy naftowej w międzyczasie gwałtownie wzrosły. Słowacki konsument i przemysł stoją więc w obliczu jednoczesnej presji z dwóch stron: kontynuowanej awarii Drużby i gwałtownego wzrostu cen ropy na światowych rynkach. Wyższe ceny siłą rzeczy przełożą się na ceny paliw, energii elektrycznej i żywności.

Próżnia władzy w Iranie

Śmierć Chameneiego po 36 latach u władzy otwiera głęboką polityczną niepewność. Według NPR tymczasowo władzę przejmuje trzyosobowa rada, dopóki Zgromadzenie Ekspertów nie wybierze następcy. Analitycy Rady Stosunków Zagranicznych (CFR) ostrzegają, że na wybór następcy decydujący wpływ będzie miał właśnie IRGC – co raczej wskazuje na twardszy kurs niż chęć deeskalacji. Iran bez jasnego lidera jest nieprzewidywalnym graczem z programem jądrowym w ruinach i arsenałem rakietowym w rękach Strażników Rewolucji.

Co robić? Pilny apel do Bratysławy

Słowacja znalazła się na przecięciu dwóch kryzysów energetycznych naraz. Rząd powinien pilnie zwiększyć wolumen transportu przez chorwacki rurociąg Adria, zbadać zakupy na rynku spotowym i wzmocnić rezerwy strategiczne, zanim się skończą. Długotrwała zależność od jednego korytarza naftowego pozostaje dla małej, śródlądowej gospodarki niedopuszczalnym ryzykiem. Dalszy rozwój konfliktu zadecyduje, czy cena Brentu rzeczywiście zaatakuje 100 dolarów – i jak długo odczują to słowackie gospodarstwa domowe na stacjach benzynowych i w sklepach.