Wojna w Iranie zawiesza rozmowy pokojowe dotyczące Ukrainy

Kalendarz dyplomatyczny wywrócony przez wojnę

Kolejna runda rozmów pokojowych Ukraina-Rosja, prowadzonych przy mediacji USA, zaplanowana na 5–6 marca w Abu Zabi, nagle znalazła się w niebezpieczeństwie – nie z powodu zerwania rozmów między Kijowem a Moskwą, ale dlatego, że Bliski Wschód płonie. Irańskie ataki na Zjednoczone Emiraty Arabskie, przeprowadzone w odwecie za ataki USA i Izraela na Iran, poddały w wątpliwość wybór miejsca spotkania i dodały kolejne komplikacje do i tak już kruchego procesu pokojowego.

„Jeśli pojawią się trudności z Abu Zabi z powodu rakiet i dronów, to myślę, że mamy Turcję, mamy Szwajcarię” – powiedział dziennikarzom 2 marca prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Podkreślił jednak, że nikt formalnie nie odwołał spotkania. Kreml powtórzył ostrożną kontynuację, a rzecznik Dmitrij Pieskow powiedział, że wynegocjowane zakończenie konfliktu pozostaje w interesie Moskwy.

Proces budowany powoli, zagrożony rozpadem

Trójstronny format – z udziałem Ukrainy, Rosji i Stanów Zjednoczonych – pojawił się dopiero w tym roku. Pierwsze spotkanie twarzą w twarz odbyło się 23 stycznia w Abu Zabi, a gospodarzem był ZEA w Al Shati Palace. Druga runda na początku lutego przyniosła skromny, ale konkretny rezultat: wymianę 157 żołnierzy po każdej ze stron. Był to rzadki moment porozumienia w skądinąd żmudnym procesie.

Trzecia runda, która odbyła się w Genewie w dniach 17–18 lutego, zakończyła się znacznie mniej optymistycznie. Drugi dzień zakończył się po zaledwie dwóch godzinach, a ukraińscy urzędnicy oskarżyli Rosję o celowe przeciąganie. „Rosja próbuje przeciągać negocjacje, które mogły już osiągnąć końcowy etap” – powiedział wówczas Zełenski. Foreign Policy donosiło, że rozmowy w Genewie zostały „skrócone”, a żadna ze stron nie chciała ustalić terminu kolejnego spotkania przed wyjazdem.

Główny Impas: Ziemia

Każda runda załamywała się na tej samej podstawowej przeszkodzie: terytorium. Rosja domaga się pełnej kontroli nad regionem donieckim w Donbasie we wschodniej Ukrainie – w tym nad około 20% nadal kontrolowanymi przez siły ukraińskie. Ukraina kategorycznie odmówiła. Zełenski, wyznaczając czerwoną linię, powiedział, że jego obywatele „nigdy nie wybaczą” poważnych ustępstw terytorialnych: „Emocjonalnie ludzie nigdy tego nie wybaczą”.

Odrębnym punktem zapalnym jest Zaporoska Elektrownia Jądrowa, największa w Europie, obecnie pod rosyjską okupacją. Kijów nalega na wspólne zarządzanie przez USA i Ukrainę; Putin odrzucił całkowite zrzeczenie się kontroli.

Tymczasem wojna nie wykazuje oznak wstrzymania się na czas dyplomacji. Rosyjskie rakiety zabiły co najmniej pięciu Ukraińców w nocnych atakach 2 marca, nawet gdy wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner kontynuowali rozmowy telefoniczne. Ukraińskie siły uderzyły w tym samym tygodniu w rosyjską infrastrukturę naftową.

Czas ucieka

Waszyngton wyznaczył nieformalny termin do czerwca 2026 roku na osiągnięcie porozumienia – harmonogram, który był już napięty, zanim kryzys irański pokrzyżował logistykę. Ponieważ Abu Zabi potencjalnie wypadło z gry, dyplomaci starają się znaleźć alternatywę: Stambuł i Genewa są głównymi kandydatami, a Austria i Watykan również są brane pod uwagę.

Konflikt w Iranie ujawnił niebezpieczną prawdę o ukraińskim procesie pokojowym: zależy on od stabilnego środowiska międzynarodowego, które już nie istnieje. Wojna wybuchająca w Zatoce Perskiej ma skutki uboczne oddalone o tysiące kilometrów, w sali negocjacyjnej, w której strony ledwo ze sobą rozmawiały. Niezależnie od tego, czy rozmowy odbędą się w Turcji, Szwajcarii, czy nigdzie, przepaść między Kijowem a Moskwą pozostaje tak szeroka jak zawsze.