Duslo Šaľa dławi produkcję amoniaku z powodu rekordowych cen gazu

Spółka Duslo Šaľa, największy słowacki producent nawozów przemysłowych i chemikaliów, zredukowała produkcję amoniaku do technicznego minimum. Przyczyną są rekordowo wysokie ceny gazu ziemnego, które poszybowały w górę w wyniku blokady Cieśniny Ormuz i konfliktu zbrojnego na Bliskim Wschodzie. Sytuacja ta nadchodzi w najmniej odpowiednim momencie – tuż przed wiosennym sezonem nawożenia.

Ceny gazu wzrosły do rekordowych poziomów

Europejski benchmark cen gazu ziemnego wzrósł od końca ubiegłego roku o ponad 70 procent. Podczas gdy na przełomie lat megawatogodzina gazu kosztowała mniej niż 30 euro, obecnie przekracza 50 euro. Analitycy z HSBC szacują, że europejskie ceny gazu będą w 2026 roku średnio o 40 procent wyższe, niż pierwotnie zakładano. Gdyby blokada Cieśniny Ormuz trwała dłużej niż dwa miesiące, ceny mogłyby wystrzelić na ponad 100 euro za megawatogodzinę.

Europa weszła w ten rok ze znacznie niższymi zapasami gazu: zapasy na koniec lutego wynosiły zaledwie 46 miliardów metrów sześciennych, w porównaniu z 60 miliardami w 2025 roku i 77 miliardami w 2024 roku – czyli o około 15 punktów procentowych poniżej pięcioletniej średniej. Przez Cieśninę Ormuz przepływa około 20 procent światowej produkcji skroplonego gazu ziemnego (LNG).

Produkcja amoniaku straciła ekonomiczny sens

Duslo Šaľa ma zdolność produkcyjną na poziomie 1600 ton amoniaku dziennie. Spółka jednak zredukowała ją do technicznego minimum, ponieważ gaz ziemny stanowi największą część kosztów zmiennych, a przy obecnych cenach produkcja jest ekonomicznie nieopłacalna. Rzeczniczka prasowa Silvia Karásiková zwróciła uwagę, że kraje Bliskiego Wschodu należą do ważnych światowych producentów nawozów, dlatego należy oczekiwać dalszego wzrostu ich cen na globalnych rynkach. Na pracowników w Šali ograniczenie produkcji na razie nie ma bezpośredniego wpływu – produkcja nawozów z zapasów magazynowych amoniaku jest kontynuowana.

Podobną sytuację przeżywa również polska Grupa Azoty, jeden z największych europejskich producentów nawozów, która tymczasowo wstrzymała przyjmowanie nowych zamówień. Kryzys dotknął więc kilku kluczowych graczy jednocześnie.

Rolnicy patrzą na jesień z niepokojem

Słowackie przedsiębiorstwa rolne poradzą sobie z wiosennym zaopatrzeniem z istniejących zapasów, ale z obawami patrzą na miesiące jesienne. Zarządca gospodarstwa Pavol Findura zwrócił uwagę, że bez dostępnych i przystępnych cenowo nawozów rentowność produkcji rolnej jest „trudna do realistycznego wyobrażenia”. Wiceprzewodniczący Słowackiej Izby Rolniczej i Spożywczej Emil Macho ostrzegł, że jeśli konflikt się przedłuży, a ceny gazu pozostaną wysokie, najbardziej odczuwalne będą skutki zbiorów w 2027 roku. Pod presją znalazłaby się również produkcja paliw i środków AdBlue.

Bruksela negocjuje, Bratysława milczy

Komisja Europejska w marcu 2026 roku opublikowała plany dotyczące zmniejszenia obciążenia energetycznego dla energochłonnych sektorów. Przemysłowe taryfy na energię elektryczną i gaz, opłaty sieciowe i koszty uprawnień do emisji są w UE dwa do czterech razy wyższe niż w USA. Rozszerzenie rekompensat dla przemysłu chemicznego – w tym podniesienie maksymalnej stopy zwrotu kosztów pośrednich systemu ETS z 75 na 80 procent – było jednym z tematów szczytu Rady Europejskiej w dniach 19–20 marca 2026 roku.

Słowacki rząd jak dotąd nie przedstawił konkretnych środków kompensacyjnych dla krajowego przemysłu. Stowarzyszenia przemysłowe wzywają do interwencji kryzysowej podobnej do tej z lat 2021–2022, kiedy wysokie ceny gazu zamknęły aż 70 procent europejskich mocy produkcyjnych nawozów azotowych. Jeśli sytuacja nie zostanie rozwiązana przed głównym sezonem, Słowacja może stanąć w obliczu wzrostu cen żywności, silnej presji na rolników i coraz bardziej naglących pytań o odporność energetyczną kraju.