Yoon Suk Yeol skazany na dożywocie za próbę wprowadzenia stanu wojennego

Nocny hazard kończy się dożywociem za kratami

Korea Południowa wymierzyła swojemu obalonemu byłemu prezydentowi, Yoonowi Suk Yeolowi, karę dożywotniego pozbawienia wolności 19 lutego 2026 roku, kończąc tym samym dramatyczną odyseję prawną, która rozpoczęła się nocnym ogłoszeniem stanu wojennego, które wstrząsnęło światem. To pierwszy raz od trzech dekad, kiedy przywódca Korei Południowej został skazany za rebelię – i ma to głębokie znaczenie dla demokracji daleko poza Półwyspem Koreańskim.

Sześć godzin, które wstrząsnęły narodem

W nocy 3 grudnia 2024 roku Yoon oszołomił swój kraj w transmitowanym na żywo przemówieniu telewizyjnym, ogłaszając pierwszy od 44 lat stan wojenny w Korei Południowej. Oskarżył opozycyjną Partię Demokratyczną o ukrywanie „sił antypaństwowych” w zmowie z Koreą Północną, zawieszając rządy cywilne i wprowadzając zakaz działalności politycznej i wolności prasy.

W ciągu kilku godzin kraj się zmobilizował. Uzbrojeni żołnierze zjechali helikopterem na Zgromadzenie Narodowe, ale spotkali się z posłami, pracownikami parlamentu i zwykłymi obywatelami, którzy fizycznie zabarykadowali wejścia – odpierając ataki wojsk w chaotycznych scenach transmitowanych na żywo na całym świecie. Na nadzwyczajnej nocnej sesji parlament jednogłośnie odrzucił rozkaz wprowadzenia stanu wojennego. Yoon zniósł go po niecałych sześciu godzinach od jego rozpoczęcia.

Impeachment, aresztowanie i proces

Kryzys konstytucyjny potoczył się szybko. Parlament wszczął procedurę impeachmentu Yoona około dziesięciu dni po próbie wprowadzenia stanu wojennego. W styczniu 2025 roku został pierwszym urzędującym prezydentem Korei Południowej, który został aresztowany. Koreański Trybunał Konstytucyjny podtrzymał jego usunięcie z urzędu w kwietniu 2025 roku.

Do czasu zakończenia procesu o rebelię prokuratorzy domagali się kary śmierci – najwyższej kary przewidzianej w prawie Korei Południowej za przewodzenie zbrojnemu powstaniu. Sędzia przewodniczący Ji Gwi-yeon stwierdził, że intencją Yoona było sparaliżowanie Zgromadzenia Narodowego na czas nieokreślony, powołując się na treść jego dekretu wojskowego i próby aresztowania przeciwników politycznych, w tym lidera opozycji i lidera jego własnej partii rządzącej.

Yoon przez cały czas zaprzeczał zarzutowi rebelii, argumentując, że jego działania były konstytucyjnie uzasadnione i miały na celu ostrzeżenie opinii publicznej o impasie politycznym spowodowanym obstrukcją opozycji. Jeden z jego prawników nazwał wyrok „z góry przesądzonym” i oskarżył sąd o porzucenie praworządności.

Wyrok wykracza poza osobę Yoona. Były minister obrony Kim Yong-hyun, uważany za głównego architekta planu wprowadzenia stanu wojennego, został skazany na 30 lat. Były premier Han Duck-soo otrzymał już w styczniu 23 lata, jako pierwszy urzędnik administracji Yoona skazany za rebelię.

Globalne studium przypadku odporności demokracji

Analitycy i politolodzy wskazują na epizod w Korei Południowej jako uderzający przykład tego, co mogą osiągnąć funkcjonujące instytucje demokratyczne pod silną presją. Carnegie Endowment for International Peace zauważył, że szybka mobilizacja ludności cywilnej w Korei Południowej odzwierciedla normy demokratyczne „wykute przez dziesięciolecia oporu wobec rządów autorytarnych”.

Nowy prezydent Korei Południowej, Lee Jae Myung, wyraził nadzieję, że sprawa ta stanie się „historycznym przykładem przywrócenia demokracji” na całym świecie. Przed budynkiem sądu zgromadzili się zarówno zwolennicy Yoona – niektórzy we łzach, potępiając to, co nazwali prześladowaniem politycznym – jak i protestujący przeciwko Yoonowi, odzwierciedlając naród, który wciąż przetwarza głębokie pęknięcie.

Wyrok zapada w czasie, gdy erozja demokracji pozostaje globalnym problemem. Doświadczenie Korei Południowej – obywatele fizycznie blokujący żołnierzy u drzwi parlamentu, posłowie zbierający się na nadzwyczajnej sesji o północy, sądy wymierzające sprawiedliwość bez wahania – oferuje rzadką i mocną kontr-narrację dla rosnącego wzorca przywódców podważających demokratyczne zabezpieczenia bez konsekwencji. Yoon, który może odwołać się od wyroku, utrzymuje, że historia go oczyści.