Zastrzyki na odchudzanie: Kasy chorych nie płacą – Bundestag się spiera

Zablokowane od 2004 roku: Ustawowy zakaz refundacji

Około 16 milionów osób w Niemczech cierpi na otyłość – jednak leki, które lekarze i naukowcy coraz częściej uznają za przełomowe, pozostają dla większości dotkniętych chorobą osób nieosiągalne. Od zmiany w ustawie w 2004 roku § 34 SGB V (niemieckiego kodeksu socjalnego – przyp. red.) wyraźnie wyklucza leki na odchudzanie z katalogu świadczeń ustawowych kas chorych (GKV). Wspólny Komitet Federalny (G-BA) potwierdził tę klasyfikację ostatnio w marcu 2024 roku: Wegovy pozostaje tak zwanym lekiem lifestylowym – nierefundowanym.

Nowe badania zmieniają argumentację

To, co na nowo rozpala debatę, to wiarygodne dane kliniczne. Badanie SELECT, w którym wzięło udział 17 500 otyłych pacjentów bez cukrzycy, wykazało, że semaglutyd – substancja czynna w Ozempicu i Wegovy – zmniejsza poważne incydenty sercowo-naczyniowe, takie jak zawał serca i udar mózgu, o 20 procent. Bezwzględna redukcja ryzyka wynosi 1,5 procent, a Number Needed to Treat (NNT) wynosi 67. Jest to rząd wielkości, który w kardiologii uważa się za klinicznie istotny.

Również European Association for the Study of Obesity (EASO) zaktualizowało swoje wytyczne: Semaglutyd i tirzepatyd są obecnie uważane za leki pierwszego wyboru u pacjentów z otyłością i chorobami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca lub choroby układu krążenia. Dla porównania: podczas gdy starsze leki, takie jak orlistat, zapewniają średnio 2,8 kg redukcji masy ciała, w przypadku semaglutydu jest to ponad 10 kg, a w przypadku tirzepatydu nawet do 16,5 kg – w okresie od jednego do dwóch lat.

45,8 miliarda euro: Argument kosztowy kas chorych

Przeciwko refundacji przemawia dla kas chorych przede wszystkim alarmujący przykład kalkulacji. AOK-Bundesverband (Federalny Związek Kas Chorych AOK – przyp. red.) obliczył, że powszechne przejęcie kosztów preparatów GLP-1 przez GKV mogłoby kosztować do 45,8 miliarda euro rocznie – kwota ta jest zbliżona do całego budżetu na świadczenia lekarskie i psychoterapeutyczne (47,1 miliarda euro w 2023 roku). Nawet podejście refundacyjne ograniczone do ciężkich przypadków znacznie obciążyłoby system.

Dla osób płacących z własnej kieszeni miesięczne koszty, w zależności od preparatu i dawki, wynoszą od 172 do ponad 400 euro. Osoby ubezpieczone prywatnie mają znacznie łatwiej: wielu ubezpieczycieli prywatnych pokrywa koszty leków przynajmniej częściowo.

Dwie klasy leczenia w Bundestagu

Właśnie ta nierówność rozgrzała debatę polityczną w Bundestagu. Polityk FDP ds. zdrowia, Andrew Ullmann, domaga się, aby preparaty GLP-1 nie były dłużej traktowane jako leki lifestylowe, ale jako część medycznie wskazanej terapii w przypadku ciężkiej otyłości. Przedstawiciel CDU, Tino Sorge, przyłącza się do tego – w przypadku udowodnionej skuteczności należy rozważyć refundację. SPD pozostaje powściągliwa: Biorąc pod uwagę sytuację finansową GKV, ogólne prawo do refundacji jest nie do przyjęcia, twierdzi polityk ds. zdrowia, Heike Baehrens.

Eksperci opowiadają się za zróżnicowanym podejściem: Refundacja tylko w przypadku ciężkiej otyłości (BMI ≥ 35) z udowodnionymi chorobami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca typu 2 lub podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe – w połączeniu z obowiązkowymi zmianami stylu życia. Realistyczne rozwiązanie polityczne spodziewane jest najwcześniej w 2026 lub 2027 roku.

Podsumowanie: Medycyna idzie naprzód, polityka pozostaje w tyle

Dowody naukowe na agonistów receptora GLP-1 są dziś silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Fakt, że skuteczny lek na chorobę cywilizacyjną, która kosztuje życie milionów ludzi, jest dostępny tylko w zależności od zasobności portfela, coraz większa liczba lekarzy i stowarzyszeń pacjentów określa jako porażkę polityki zdrowotnej. Decyzja, którą podejmuje – lub nie podejmuje – system, wyznaczy standardy postępowania z drogimi innowacjami w medycynie.