Jak działa ochrona lotniskowa TSA – i kto ją zapewnia

Narodziny z tragedii

Przed 11 września 2001 roku ochrona lotniskowa w Stanach Zjednoczonych była mozaiką prywatnych firm, nadzorowanych przez poszczególne linie lotnicze. Pracownicy ochrony często zarabiali minimalną stawkę, a pasażerowie mogli wnosić na pokład noże o długości do czterech cali. Przyjaciele i rodzina swobodnie wchodzili do bramek. Ataki ujawniły katastrofalne luki w systemie i doprowadziły do najbardziej gruntownej reformy bezpieczeństwa transportu w historii Ameryki.

19 listopada 2001 roku prezydent George W. Bush podpisał Aviation and Transportation Security Act, tworząc w ciągu kilku miesięcy Transportation Security Administration (TSA). Do końca 2002 roku rząd federalny zatrudnił, przeszkolił i rozmieścił blisko 60 000 pracowników ochrony na ponad 400 lotniskach – zastępując wszystkich prywatnych kontrahentów na punktach kontrolnych w całym kraju.

Jak działa kontrola bezpieczeństwa

Każdy pasażer przechodzi tę samą podstawową procedurę: okazuje dokument tożsamości, umieszcza bagaż podręczny na taśmie i przechodzi przez skaner ciała lub wykrywacz metalu. Funkcjonariusze mogą przeprowadzić dodatkowe kontrole manualne, jeśli zostanie uruchomiony alarm. Proces ten może wydawać się rutynowy, ale każdy krok opiera się na warstwowej technologii, zaprojektowanej do wykrywania różnych rodzajów zagrożeń.

Skanery CT

Najważniejszą modernizacją sprzętową TSA w ostatnich latach jest wdrożenie skanerów tomografii komputerowej (CT) na punktach kontrolnych. Zapoczątkowane w medycynie, te urządzenia tworzą trójwymiarowe obrazy bagażu podręcznego, które funkcjonariusze mogą obracać o 360 stopni na ekranie. Zaawansowane algorytmy automatycznie oznaczają potencjalne materiały wybuchowe – w tym płynne – zmniejszając potrzebę wyjmowania laptopów lub płynów w małych pojemnikach z toreb.

Technologia porównywania twarzy

Na coraz większej liczbie punktów kontrolnych jednostki Credential Authentication Technology 2 (CAT-2) łączą skanowanie dokumentów z porównywaniem twarzy na żywo. Urządzenie fotografuje podróżnego, porównuje obraz ze zdjęciem na dokumencie tożsamości wydanym przez rząd i potwierdza, czy pasują. TSA twierdzi, że system wykorzystuje wyłącznie weryfikację jeden do jednego – zdjęcia są usuwane po pozytywnym dopasowaniu i nie są wprowadzane do żadnej szerszej bazy danych. Podróżni mogą zrezygnować bez konsekwencji i skorzystać z ręcznej kontroli tożsamości.

Skala operacji

TSA kontroluje około 900 milionów pasażerów rocznie – średnio około 2,5 miliona dziennie. W szczytowe dni podróży, takie jak niedziela po Święcie Dziękczynienia, liczba ta może przekroczyć 3 miliony. Tylko w 2024 roku agencja skontrolowała 494 miliony sztuk bagażu rejestrowanego i ponad dwa miliardy sztuk bagażu podręcznego. Około 50 000 funkcjonariuszy Transportation Security Officers obsadza punkty kontrolne na ponad 400 lotniskach, wspieranych przez łączną liczbę około 60 000 pracowników i roczny budżet bliski 10 miliardom dolarów.

Prywatna alternatywa

Nie każde lotnisko w USA zatrudnia pracowników TSA. W ramach Screening Partnership Program (SPP) 20 lotnisk – w tym San Francisco International i Kansas City International – zleca prywatnym firmom prowadzenie punktów kontrolnych. Ci prywatni pracownicy ochrony muszą przestrzegać wszystkich procedur TSA i przechodzić takie samo szkolenie. TSA nadal ustala zasady, zatwierdza kontrahentów i sprawuje nadzór.

Różnica ma największe znaczenie podczas zakłóceń. Kiedy zamknięcie rządu lub spory budżetowe opóźniają wypłaty federalne, na lotniskach obsadzonych przez TSA wskaźniki absencji pracowników mogą wzrosnąć powyżej 40 procent, powodując wielogodzinne kolejki. Lotniska z prywatną ochroną, które ustalają własne harmonogramy płac, w dużej mierze uniknęły takiego chaosu – podsycając okresowe debaty na temat tego, czy model SPP powinien zostać rozszerzony.

Co zmieniło się na przestrzeni lat

Zasady TSA ewoluowały wraz ze zmianą zagrożeń. Zasada 3-1-1 dotycząca płynów – pojemniki o pojemności 3,4 uncji lub mniejszej w jednej torbie o pojemności kwarty – pojawiła się w 2006 roku po udaremnionym spisku mającym na celu zbombardowanie lotów transatlantyckich za pomocą płynnych materiałów wybuchowych. Obowiązkowe zdejmowanie butów nastąpiło w tym samym roku po próbie zamachu bombowego w bucie przez Richarda Reida. W 2025 roku TSA w końcu zniosła wymóg zdejmowania butów na lotniskach wyposażonych w zaawansowane skanery CT, zdolne do wykrywania materiałów wybuchowych ukrytych w podeszwach bez konieczności ich zdejmowania.

Począwszy od 2026 roku, pasażerowie, którzy przybędą bez prawa jazdy lub paszportu zgodnego z REAL ID, nadal będą mogli latać – ale będą musieli zapłacić 45 dolarów za proces weryfikacji tożsamości na miejscu, zwany TSA Confirm.ID.

Dlaczego to ma znaczenie

Ochrona lotniskowa dotyczy prawie każdego Amerykanina, który podróżuje samolotem. Zrozumienie, jak działa system – jego technologia, model finansowania i prywatna alternatywa, która istnieje obok niego – pomaga podróżnym poruszać się po punktach kontrolnych i informuje o toczącej się debacie politycznej na temat tego, czy federalna siła robocza, czy prywatni kontrahenci lepiej służą latającej publiczności.