Naukowcy odkryli nową gałąź życia w głębinach Pacyfiku
Międzynarodowy zespół 16 ekspertów opisał 24 nowe gatunki obunogów w strefie Clarion-Clipperton na Pacyfiku, w tym całkowicie nową nadrodzinę, która reprezentuje nieznaną dotąd gałąź na drzewie ewolucyjnym życia.
Ukryty świat pod falami
W rozległych, pozbawionych światła głębinach Oceanu Spokojnego międzynarodowy zespół naukowców odkrył 24 nowe gatunki obunogów – drobnych skorupiaków, które żerują i polują na abysalnym dnie morskim. Wśród nich kryje się o wiele większa niespodzianka: całkowicie nowa nadrodzina, Mirabestioidea, reprezentująca nieznaną dotąd gałąź na drzewie życia.
Odkrycia, opublikowane 24 marca w specjalnym wydaniu czasopisma o otwartym dostępie ZooKeys, pochodzą ze strefy Clarion-Clipperton (CCZ) – rozciągającego się na 6 milionów kilometrów kwadratowych obszaru dna oceanicznego między Hawajami a Meksykiem, który należy do najmniej zbadanych ekosystemów na Ziemi. Pojawiają się one również w napiętym politycznie momencie, ponieważ ten sam region jest epicentrum rodzącego się przemysłu wydobywczego na głębokim morzu.
Cała gałąź ewolucyjna, ukryta do tej pory
Chociaż każdego roku formalnie opisuje się tysiące nowych gatunków, identyfikacja nowej nadrodziny jest wyjątkowo rzadka. Nowo utworzona rodzina Mirabestiidae i jej nadrzędna nadrodzina Mirabestioidea sugerują fundamentalną lukę w naukowym rozumieniu tego, jak głębinowe stworzenia ewoluowały i różnicowały się przez miliony lat.
"Nowa nadrodzina sugeruje fundamentalną lukę w naszym dotychczasowym rozumieniu tego, jak niektóre stworzenia ewoluowały i różnicowały się w głębokim oceanie" – donosi Oceanographic Magazine.
Oprócz nowej nadrodziny, zespół opisał dwa nowe rodzaje – Mirabestia i Pseudolepechinella – w obrębie 10 rodzin obunogów, które obejmują zarówno drapieżniki, jak i padlinożerców. Naukowcy odnotowali również najgłębiej znane występowanie kilku rodzajów i uzyskali pierwsze molekularne kody kreskowe dla wielu rzadkich gatunków, dając przyszłym naukowcom genetyczny odcisk palca do śledzenia tych organizmów.
Tygodniowy sprint przez ewolucję
Badania były prowadzone przez dr Annę Jażdżewską z Uniwersytetu Łódzkiego i Tammy Horton z brytyjskiego National Oceanography Centre. W 2024 roku zgromadziły one 16 ekspertów i taksonomów na początku kariery na intensywnych, tygodniowych warsztatach w Łodzi, poświęconych klasyfikacji okazów obunogów z CCZ. Model współpracy okazał się niezwykle produktywny, przynosząc 24 nowe opisy gatunków, które obecnie tworzą specjalne wydanie ZooKeys.
Ich praca przyczynia się do Inicjatywy Zrównoważonej Wiedzy o Dnie Morskim (SSKI) Międzynarodowego Urzędu Dna Morskiego i jego ambitnego projektu "Tysiąc Powodów", którego celem jest formalne opisanie 1000 nowych gatunków głębinowych do końca dekady.
Wydobycie kontra bioróżnorodność
CCZ to nie tylko obszar o dużej bioróżnorodności – zawiera również jedno z najbogatszych na świecie złóż konkrecji polimetalicznych, skał wielkości ziemniaka, bogatych w mangan, nikiel, miedź i kobalt. Wiele firm posiada kontrakty na poszukiwania w regionie, a ISA pracuje nad sfinalizowaniem przepisów dotyczących komercyjnego wydobycia, chociaż negocjacje pozostają w impasie przed rokiem 2026.
Naukowcy szacują, że od 88 do 92 procent gatunków w CCZ pozostaje nieopisanych. Konkrecje, na które celują firmy wydobywcze, pełnią również funkcję krytycznego siedliska: do jednej trzeciej organizmów głębinowych zależy od nich jako twardego podłoża w skądinąd mulistym środowisku. Po usunięciu regeneracja zachodzi w skali czasu geologicznego – od tysięcy do milionów lat.
Odkrycie 24 nowych gatunków, w tym całej linii ewolucyjnej nieznanej nauce, podkreśla, jak mało rozumiemy, co mogłoby zostać utracone. W miarę jak zespół dr Jażdżewskiej kontynuuje swoje prace taksonomiczne, wyścig między katalogowaniem życia głębinowego a wydobywaniem minerałów spod niego tylko się nasila.
