Odbudowa Ukrainy wyceniona na 588 mld dolarów kształtuje rozmowy pokojowe w Genewie

Rosnąca cena

Wojna Rosji z Ukrainą wkracza w piąty rok, a zawieszenia broni nie widać. Koszty odbudowy zniszczonego kraju rosną szybciej, niż dyplomaci są w stanie zniwelować różnice przy stole negocjacyjnym. W czwartek w Genewie specjalny wysłannik USA, Steve Witkoff, i starszy doradca Białego Domu, Jared Kushner, spotkali się z głównym negocjatorem Ukrainy, Rustemem Umerowem, na rozmowach skoncentrowanych bezpośrednio na powojennej odbudowie – rozmowie, którą uczynił pilniejszą przełomowy nowy raport opublikowany zaledwie kilka dni wcześniej.

23 lutego Bank Światowy, wraz z Komisją Europejską, Organizacją Narodów Zjednoczonych i rządem Ukrainy, opublikował piątą edycję Rapidu Oceny Szkód i Potrzeb. Werdykt: odbudowa Ukrainy będzie kosztować szacunkowo 588 miliardów dolarów w ciągu następnej dekady – to wzrost o 12% w stosunku do poprzednich szacunków i prawie trzykrotność całego nominalnego PKB Ukrainy za rok 2025.

Anatomia zniszczenia

Raport dokumentuje cztery lata systematycznego bombardowania z niezwykłą precyzją. Bezpośrednie szkody przekroczyły już 195 miliardów dolarów, w porównaniu do 176 miliardów dolarów rok temu. Sieć transportowa – drogi, mosty, koleje – przoduje we wszystkich sektorach z potrzebami odbudowy przekraczającymi 96 miliardów dolarów. Sektor energetyczny zajmuje drugie miejsce z kwotą blisko 91 miliardów dolarów, po 21% wzroście zniszczonej infrastruktury tylko w ciągu ostatniego roku. Mieszkalnictwo stanowi kolejne 90 miliardów dolarów, a miliony Ukraińców są przesiedlone lub mieszkają w uszkodzonych domach.

Rolnictwo (55 miliardów dolarów) i przemysł (63 miliardy dolarów) dopełniają skalę wyzwania. Według ONZ, od początku inwazji zaspokojono już potrzeby na kwotę co najmniej 20 miliardów dolarów – to ułamek tego, co pozostało.

Ryzyko związane z „pakietem dobrobytu”

Czwartkowe spotkanie w Genewie zostało zorganizowane wokół koncepcji, którą prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski promuje w ostatnich tygodniach: tak zwanego „pakietu dobrobytu” – mieszanki prywatnych inwestycji, pożyczek i dotacji, które, jak ma nadzieję Kijów, skierują około 800 miliardów dolarów na odbudowę Ukrainy w ciągu dziesięciu lat. Zełenski potwierdził w środę, że on i Trump omówili ten pakiet w rozmowie telefonicznej poprzedniego wieczoru przed sesją w Genewie, z Witkoffem i Kushnerem również na linii.

Aspekt ekonomiczny jest również strategiczny. Umowa, która da amerykańskim firmom preferencyjny dostęp do ogromnych kontraktów na odbudowę Ukrainy, mogłaby pomóc administracji Trumpa w sprzedaży porozumienia pokojowego w kraju – co bezpośrednie zaangażowanie Kushnera czyni wyraźnym, zgodnie z doniesieniami The Washington Post.

Pokój wciąż odległy

Rozmowy o odbudowie toczyły się na tle ponurej sytuacji dyplomatycznej. Poprzednia runda trójstronnych negocjacji USA-Ukraina-Rosja w Genewie, która odbyła się w dniach 17–18 lutego, zakończyła się bez przełomu. Jak donosił TIME, chociaż obie strony zgodziły się co do ogólnych zarysów mechanizmu monitorowania zawieszenia broni, podstawowy spór terytorialny pozostaje nierozwiązywalny: Rosja żąda, aby Ukraina formalnie scedowała około 20% obwodu donieckiego, który wciąż znajduje się pod kontrolą Kijowa, co według Zełenskiego wymagałoby referendum narodowego – którego Ukraina nie przeprowadziłaby pod przymusem.

Witkoff powiedział, że spodziewana jest kolejna runda trójstronna w ciągu dziesięciu dni, prawdopodobnie na Florydzie. Europejscy urzędnicy wywiadu pozostają jednak publicznie sceptyczni, czy w tym roku dojdzie do kompleksowego porozumienia.

Odbudowa przed zakończeniem wojny

Być może najbardziej uderzającym aspektem czwartkowych rozmów jest ich podstawowe założenie: że poważne planowanie odbudowy musi rozpocząć się przed podpisaniem zawieszenia broni. Priorytety Ukrainy na rok 2026 wynoszą już łącznie ponad 15 miliardów dolarów w zobowiązanych wydatkach – na zniszczone mieszkania, rozminowywanie i programy wsparcia gospodarczego. Z każdym kolejnym miesiącem walk, ostrzega Bank Światowy, zarówno szkody, jak i koszty opóźnień rosną. Pytanie w Genewie nie brzmi już tylko, jak powstrzymać wojnę, ale kto zapłaci za to, co nastąpi później.