Trump daje Iranowi 48 godzin na otwarcie Cieśniny Hormuz, w przeciwnym razie grozi atakami

Ultimatum o wysokiej stawce

Prezydent Donald Trump zaostrzył w sobotę, 22 marca, konfrontację USA-Iran, wystosowując 48-godzinne ultimatum, w którym zażądał od Teheranu pełnego otwarcia Cieśniny Hormuz, w przeciwnym razie grozi systematycznym niszczeniem jego elektrowni. "Stany Zjednoczone Ameryki uderzą i zniszczą ich różne ELEKTROWNIE, ZACZYNAJĄC OD NAJWIĘKSZEJ!" - napisał Trump na Truth Social, nie precyzując, o który obiekt mu chodzi.

Groźba pojawiła się 23. dnia amerykańsko-izraelskiej kampanii wojskowej przeciwko Iranowi, która rozpoczęła się 28 lutego. Pojawiła się zaledwie 24 godziny po tym, jak Trump zasugerował "wycofywanie się" z operacji wojskowych - co stanowiło wyraźną sprzeczność, którą szybko zauważyli analitycy.

Buntownicza odpowiedź Iranu

Teheran odpowiedział własnymi eskalacyjnymi groźbami. Przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Qalibaf ostrzegł, że jeśli irańskie elektrownie zostaną zaatakowane, "krytyczna infrastruktura, infrastruktura energetyczna i obiekty naftowe" w całym regionie Zatoki Perskiej zostaną "zniszczone w sposób nieodwracalny". Wskazał konkretnie na zakłady odsalania wody morskiej w krajach Zatoki - obiekty o krytycznym znaczeniu dla zaopatrzenia w wodę pitną - jako potencjalne cele.

Irańskie wojsko zapowiedziało całkowite zamknięcie Cieśniny Hormuz, jeśli USA spełnią swoje groźby, odmawiając jej ponownego otwarcia do czasu odbudowy zniszczonych elektrowni. Ambasador Iranu przy ONZ nazwał potencjalne ataki na elektrownie "z natury niedyskryminującymi i wyraźnie nieproporcjonalnymi", ostrzegając, że stanowiłyby one zbrodnie wojenne.

Globalne znaczenie Cieśniny

Cieśnina Hormuz jest najważniejszym punktem tranzytowym ropy naftowej na świecie. Przez ten wąski szlak wodny przepływa normalnie około 20 milionów baryłek ropy dziennie - czyli około jednej piątej światowej podaży. Odkąd Iran ogłosił zamknięcie cieśniny na początku marca, ruch statków praktycznie ustał, co wywołało wstrząsy na światowych rynkach energii.

Po ultimatum Trumpa cena ropy Brent wzrosła do około 114 dolarów za baryłkę, czyli o ponad 40% w stosunku do poziomu sprzed konfliktu. W Stanach Zjednoczonych średnia krajowa cena benzyny osiągnęła 3,94 dolara za galon, czyli o ponad dolara więcej niż miesiąc wcześniej, według AAA.

Pociski uderzają w izraelskie miasta

Ultimatum zbiegło się w czasie z kontynuowanymi irańskimi atakami rakietowymi na terytorium Izraela. Tego samego dnia irańskie pociski uderzyły w południowe izraelskie miasta Dimona i Arad - w pobliżu izraelskiego ośrodka badań jądrowych - raniąc co najmniej 175 osób, które trafiły do głównego szpitala w południowym Izraelu. W szerszym konflikcie zginęło ponad 2000 osób, przy czym Iran zgłosił ponad 1500 ofiar śmiertelnych, a Izrael poniósł 15 ofiar śmiertelnych w wyniku irańskich ataków.

Rozbieżności w wojsku

Amerykański admirał Brad Cooper twierdził, że amerykańskie myśliwce osłabiły już irańskie zdolności zwalczania okrętów, niszcząc podziemny obiekt przybrzeżny zawierający pociski manewrujące i mobilne wyrzutnie. Jednak korespondent Al Jazeery zauważył wyraźną rozbieżność między eskalacyjną retoryką Białego Domu a twierdzeniami wojska o neutralizacji irańskich zdolności morskich w cieśninie.

Minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi oświadczył, że Iran selektywnie zezwala niektórym statkom z określonych krajów na przepływanie przez cieśninę, ale zastrzega sobie wojskową swobodę decydowania o przejściu - co jest dalekie od żądania Trumpa dotyczącego bezwarunkowego ponownego otwarcia.

Co dalej

Wraz z upływem 48-godzinnego terminu w poniedziałek wieczorem świat stoi w obliczu perspektywy dramatycznej nowej eskalacji najniebezpieczniejszego konfliktu na Bliskim Wschodzie od dziesięcioleci. Jeśli Trump spełni swoją groźbę, konsekwencje mogą wykraczać daleko poza Iran - potencjalnie zakłócając infrastrukturę energetyczną i wodną w państwach Zatoki, które próbowały zachować neutralność. Rynki, rządy i planiści wojskowi przygotowują się na to, co może być punktem zwrotnym w wojnie, która nie wykazuje oznak deeskalacji.