Macron redefiniuje francuską rolę nuklearną w Europie

Przemówienie o historycznym znaczeniu

Z bazy Île Longue w Breście, gdzie stacjonują cztery atomowe okręty podwodne przenoszące pociski balistyczne Strategicznych Sił Oceanicznych, Emmanuel Macron wygłosi w poniedziałek, 2 marca, ważne przemówienie na temat francuskiego odstraszania nuklearnego. To pierwsze tego rodzaju wystąpienie od 2020 roku, określane przez Pałac Elizejski jako „ważny moment pięcioletniej kadencji”, z zapowiedziami „dość znaczących ewolucji i zmian” w doktrynie narodowej.

Trump, Putin i europejskie wątpliwości

Kontekst geopolityczny radykalnie się zmienił od czasu ostatniego prezydenckiego wystąpienia na temat broni jądrowej. Wojna w Ukrainie i niejednoznaczne deklaracje Donalda Trumpa na temat amerykańskiego zaangażowania w NATO wywołały głęboki niepokój wśród sojuszników. „Gdyby sytuacja stała się naprawdę poważna, wątpię, czy Trump zaryzykowałby amerykańskie miasta, aby chronić europejskie”, podsumował Rasmus Jarlov, przewodniczący komisji obrony duńskiego parlamentu, cytowany przez PBS NewsHour.

Francja jest jedynym państwem członkowskim Unii Europejskiej posiadającym broń jądrową. Jej arsenał liczy mniej niż 300 głowic rozmieszczonych na okrętach podwodnych i samolotach Rafale. Rozważane jest ewentualne rozszerzenie ponad obecne 290 głowic, a także przywrócenie konwencjonalnych pocisków dalekiego zasięgu w celu wsparcia odstraszania.

Berlin i Warszawa oczekują konkretnych gestów

Największy postęp w dyskusjach nastąpił z Niemcami. Kanclerz Friedrich Merz wspomniał 13 lutego w Monachium o „poufnych rozmowach” z Macronem na temat „europejskiego odstraszania nuklearnego”, posuwając się nawet do rozważenia niemieckich samolotów bojowych przenoszących francuską broń jądrową – hipoteza bez precedensu. Polska, Dania, Szwecja i Holandia również wyraziły zainteresowanie.

Macron zasygnalizował, że rozważa „powiązanie” doktryny narodowej ze „specjalną współpracą, wspólnymi ćwiczeniami i wspólnymi interesami bezpieczeństwa z niektórymi kluczowymi krajami”. Oczekiwany jest znaczący postęp doktrynalny: po raz pierwszy bezpieczeństwo Unii Europejskiej mogłoby zostać włączone do „żywotnych interesów” Francji, potencjalnie uzasadniając użycie odstraszania wobec partnerów nieposiadających broni jądrowej.

Kontrola pozostaje wyłącznie francuska

Pomimo tych otwarć, Paryż utrzymuje absolutną linię: decyzja o użyciu broni pozostaje wyłącznie w rękach prezydenta Francji. „Ostateczna decyzja zawsze należy do głowy państwa francuskiego”, podkreśla specjalistka od odstraszania nuklearnego Héloïse Fayet, cytowana przez Euronews. Żaden mechanizm wspólnego uruchomienia nie zostanie poddany partnerom zagranicznym.

W kraju inicjatywa ta budzi opór. Philippe Olivier, doradca Marine Le Pen, ostrzegł, że oddanie zdolności nuklearnych UE narazi Macrona na procedurę impeachmentu za zdradę. Perspektywa wyborów prezydenckich w 2027 roku, w których Zjednoczenie Narodowe pozostaje na czele sondaży, dodatkowo komplikuje trwałość tych zobowiązań.

Przełom dla V Republiki

Héloïse Fayet przypomina, że to przemówienie stanowi wyjątkową okazję do „wyjaśnienia spraw i zaproponowania konkretnych pomysłów na zwiększenie roli francuskiego odstraszania w Europie”. Wspólne ćwiczenia wojskowe symulujące ataki nuklearne, otwarte dla sztabów sojuszniczych, stanowią najbardziej prawdopodobną ścieżkę – kompromis pozwalający na wzmocnienie wiarygodności francuskiego parasola bez oddawania suwerenności.

Cokolwiek Emmanuel Macron ogłosi w poniedziałek z nabrzeży Brestu, rozpoczyna głęboką redefinicję roli Francji w europejskiej architekturze bezpieczeństwa – to strategiczny przełom w historii V Republiki.