Badanie NYU: mikroplastiki w 9 na 10 przypadków raka prostaty

Plastik bezpośrednio w guzie: zatrważające liczby

Naukowcy z NYU Langone Health przedstawili 26 lutego 2026 roku na konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego (ASCO) niepokojące odkrycie: mikroplastiki znajdują się w 90 procentach guzów prostaty. Pilotowe badanie analizowało próbki tkanek dziesięciu mężczyzn z rakiem prostaty i ujawniło, że tkanka rakowa zawiera średnio 2,5 raza więcej fragmentów plastiku niż sąsiadująca zdrowa tkanka – konkretnie około 40 mikrogramów plastiku na gram tkanki nowotworowej w porównaniu z 16 mikrogramami na gram tkanki łagodnej.

Jest to pierwsza tego rodzaju ocena na Zachodzie, która bezpośrednio porównuje stężenie mikroplastików w złośliwej i łagodnej tkance prostaty. Badanie zostało sfinansowane przez amerykańskie Ministerstwo Obrony.

Co dokładnie znaleźli naukowcy

Zespół zastosował dwie niezależne metody analityczne – pirolizę sprzężoną z chromatografią gazową i spektrometrią mas, a także mikroskopię Ramana. Wielkość wykrytych cząstek plastiku wahała się od 1,2 do 40,3 mikrometra. Wśród najczęściej identyfikowanych typów plastików znalazły się nylon-6, polistyren i polietylen – materiały powszechnie obecne w opakowaniach żywności, butelkach z wodą, syntetycznych tkaninach czy wyrobach medycznych.

Fragmenty plastiku pojawiły się nie tylko w guzach, ale także w 70 procentach próbek łagodnej tkanki – co świadczy o powszechnym narażeniu organizmu na mikroplastiki.

Mechanizm: zapalenie jako pomost do karcinogenezy

Główna autorka badania, dr Stacy Loeb, urolog z NYU Grossman School of Medicine, wyjaśnia prawdopodobny mechanizm: cząstki plastiku mogą wywoływać przewlekłą reakcję zapalną w tkance prostaty. Długotrwałe zapalenie uszkadza komórki, wywołuje stres oksydacyjny i może prowadzić do mutacji genetycznych, które otwierają drogę procesowi rakotwórczemu.

„Nasze pilotowe badanie dostarcza ważnych dowodów na to, że ekspozycja na mikroplastiki może być czynnikiem ryzyka raka prostaty” – powiedziała dr Loeb.

Eksperci zwracają również uwagę na inny wymiar: mikroplastiki nie są chemicznie obojętne. Mogą wiązać i przenosić do tkanki rakotwórcze dodatki – ftalany, bisfenole i inne substancje zaburzające równowagę hormonalną.

Reakcja ekspertów: poważny sygnał, ale ostrożność wskazana

Dr Michael Eisenberg ze Stanford University ocenia sytuację jako alarmującą: „Znajdujemy coraz więcej sygnałów o zatrważającej obecności mikro- i nanoplastików oraz ich niepokojących powiązaniach z problemami zdrowotnymi. Potrzebujemy więcej danych.”

Dr Andrea Viale z MD Anderson Cancer Center dodaje, że ta problematyka zasługuje na „naprawdę poważną uwagę” i że społeczeństwo powinno wprowadzić strategie ograniczające ekspozycję na plastik.

Należy podkreślić, że badanie obejmuje na razie tylko dziesięciu pacjentów i nie zostało zrecenzowane w czasopiśmie naukowym. Wyniki stanowią zatem pilotowe odkrycia, a nie ostateczny dowód związku przyczynowego między mikroplastikami a rakiem prostaty.

Co dalej i co to oznacza dla nas

Zespół z NYU planuje rozszerzyć badania na 30 pacjentów i zbadać, czy wyższe stężenie plastików koreluje z silniejszym zapaleniem, a także z bardziej agresywnym typem guza. Podobne wyniki sugerowało również chińskie badanie opublikowane w czasopiśmie Lancet w 2024 roku, co nadaje nowym ustaleniom mocniejszy kontekst.

Dla polskich mężczyzn ta wiadomość jest istotna: rak prostaty jest również w naszym kraju najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn. Mikroplastiki są nieodłączną częścią nowoczesnego środowiska – znajdujemy je w wodzie pitnej, owocach morza, pakowanej żywności, a także w powietrzu. Eksperci zalecają minimalizowanie używania plastikowych opakowań, preferowanie szklanych lub metalowych pojemników oraz filtrowanie wody pitnej.