Bratysława na trasie szybkich pociągów: VRT V4 za 3 miliardy

Słowacja wkracza w erę kolei dużych prędkości

W styczniu 2026 r. Železnice Slovenskej republiky (ŽSR) przedstawiły wyniki krajowego studium wykonalności budowy linii szybkiej kolei VRT V4. Studium potwierdziło, że włączenie Bratysławy do sieci szybkich pociągów łączących stolice krajów Grupy Wyszehradzkiej jest technicznie wykonalne i możliwe do zrealizowania pod względem terytorialnym. Całkowite koszty inwestycji szacuje się na 3,062 mld euro.

Projekt ma ambicję zasadniczo zmienić sposób podróżowania w Europie Środkowej. Szybka kolej połączy Budapeszt, Bratysławę, Brno, Pragę i Warszawę, a pociągi na nowym odcinku między stacją Bratislava západ a granicą czeską osiągną prędkość do 320 km/h.

Czas podróży jak z innego świata

Najbardziej znaczącą zmianą będzie radykalne skrócenie czasu podróży. Według wyników badania podróż z nowej stacji Bratislava západ do Brna skróci się do 33 minut, a do Wiednia do zaledwie 24 minut. Podróż z Budapesztu do Bratysławy zajmie około 102 minut, a trasa Wiedeń – Brno zmieści się w niecałą godzinę.

W porównaniu z obecną sytuacją jest to rewolucyjny skok. Obecnie podróż pociągiem z Bratysławy do Pragi trwa ponad cztery godziny. Po ukończeniu VRT V4 czas ten mógłby się skrócić mniej więcej o połowę.

Nowa stacja i trzy warianty

W badaniu przeanalizowano 38 alternatyw technicznych w trzech głównych scenariuszach. Dwa warianty rozwoju zakładały całkowicie nowe trasy, trzeci – konserwatywny – maksymalnie wykorzystuje istniejącą infrastrukturę. Właśnie konserwatywny wariant został wybrany jako optymalny. Łączy on nowe budowle z systematycznym zwiększaniem przepustowości istniejących tras, zwłaszcza na południowym brzegu Dunaju.

Kluczowym elementem projektu jest budowa nowej stacji Bratislava západ w okolicy Stupavy, która stanie się węzłem komunikacyjnym służącym do konserwacji pociągów oraz przesiadek między połączeniami krajowymi i międzynarodowymi. Częścią planu jest również modernizacja głównego dworca w Bratysławie, przedłużenie torów do 750 metrów oraz budowa dwutorowego tunelu między głównym dworcem a Lamačem.

Projekt wart miliardy w dwóch etapach

Realizacja zostanie podzielona na dwa etapy. Pierwszy etap (2030–2040) obejmuje modernizację węzła bratysławskiego, dwutorowe połączenie odcinka Rusovce – Petržalka oraz budowę stacji Bratislava západ. Druga faza, której zakończenie planowane jest na lata 2046–2050, obejmie budowę samej linii dużych prędkości w kierunku granicy czeskiej oraz połączenie z korytarzem wiedeńskim przez Marchegger Ast.

Oprócz kosztów budowy wynoszących 3,062 mld euro, projekt będzie wymagał dodatkowych około 360 mln euro na przygotowanie projektu i wykup gruntów. Finansowanie będzie w dużej mierze zależało od funduszy europejskich – właśnie zakończenie krajowej analizy było niezbędnym warunkiem do wykorzystania środków z budżetu UE.

Projekt o znaczeniu ogólnoeuropejskim

Inicjatywa VRT V4 powstała w 2018 roku i stopniowo zyskała poparcie wszystkich czterech krajów wyszehradzkich. Węgry zakończyły swoje badania już w 2019 roku, a Słowacja jako ostatnia uzyskała zgodę rządu we wrześniu 2021 roku. Bez udziału w projekcie istniało ryzyko, że trasa ominie Słowację przez Wiedeń.

Kolejne kroki obejmują dopracowanie symulacji transportowych, włączenie trasy do dokumentów dotyczących planowania przestrzennego oraz koordynację z partnerami w Czechach, Węgrzech i Austrii. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, pociągi szybkobieżne między Bratysławą a Brnem mogłyby kursować około 2050 roku.