Słowacja: trzecim krajem UE z ogniskiem pryszczycy

Pierwszy przypadek od pół wieku

Dnia 21 marca 2025 roku słowackie władze potwierdziły wystąpienie pryszczycy (FMD) w gospodarstwach w pobliżu granicy węgierskiej – pierwszy taki przypadek od 1973 roku. Słowacja stała się tym samym trzecim krajem Unii Europejskiej, który w 2025 roku został dotknięty tą wysoce zaraźliwą chorobą wirusową, po Niemczech (styczeń 2025) i Węgrzech (7 marca 2025).

Wirus z Pakistanu i powiązanie z Węgrami

Analizy laboratoryjne Światowego Laboratorium Referencyjnego ds. FMD (WRLFMD) potwierdziły, że czynnikiem sprawczym jest serotyp O, którego najbliższa sekwencja genetyczna pochodzi z Pakistanu z lat 2017–2018. Słowacki szczep jest przy tym identyczny z węgierskim, co potwierdza bezpośrednie powiązanie epidemiologiczne obu ognisk poprzez wspólne przemieszczanie się zwierząt. Niemiecki przypadek ze stycznia 2025 roku był natomiast spowodowany innym szczepem – oba przypadki nie są więc ze sobą powiązane.

Dotknięte obszary i zakres kwarantanny

Pierwsze ogniska pojawiły się w południowo-zachodniej Słowacji: w miejscowościach Medveďovo, Ňárada, Baka i Lúč na Ostrove w powiatach Dunajská Streda i Komárno. Piąty przypadek został 30 marca 2025 roku potwierdzony w Plaveckim Štvrtku koło Malacek – w jednym z największych gospodarstw hodowlanych na Słowacji, produkującym dziennie około 95 000 litrów mleka. Na samej tej farmie trzeba było ubić ponad 3 500 sztuk bydła. Szóste ognisko pojawiło się około 70 kilometrów od pozostałych przypadków.

Słowackie Ministerstwo Rolnictwa wprowadziło nadzwyczajne środki zaradcze, w tym strefy ochronne o promieniu 3 km i strefy obserwacyjne o promieniu 10 km. Przemieszczanie się zwierząt gospodarskich zostało ściśle ograniczone w całej południowo-zachodniej Słowacji. Wszystkie podmioty prowadzące działalność związaną ze zwierzętami gospodarskimi były zobowiązane do zarejestrowania się w centralnym rejestrze do 9 kwietnia 2025 roku.

Reakcja UE i ograniczenia handlowe

Komisja Europejska przyjęła decyzje wykonawcze określające regionalizację na poziomie UE, a Unijny Zespół Kryzysowy ds. Weterynarii został wysłany na Słowację 21 marca 2025 roku. Co najmniej 16 krajów świata wprowadziło zakazy importu zwierząt gospodarskich i nieprzetworzonych produktów pochodzenia zwierzęcego z dotkniętych obszarów. Czechy zaostrzyły kontrole na granicy, ponieważ ognisko koło Malacek znajdowało się w odległości mniejszej niż 50 kilometrów od terytorium Czech.

Wpływ na sektor rolniczy

Pryszczyca jest niezwykle niebezpieczna dla bydła, świń, owiec, kóz i dzików. Chociaż choroba nie jest przenoszona na ludzi, jej konsekwencje ekonomiczne są dewastujące – straty w zwierzętach, zakazy eksportu i przerwanie łańcuchów dostaw dotknęły dziesiątki słowackich rolników. Rząd obiecał rekompensaty, przy czym płatności dla małych hodowców miały być uregulowane w ciągu tygodnia, ale duże przedsiębiorstwa czekały na wyrównanie dłużej.

Epilog: Słowacja ponownie wolna od choroby

Dzięki zdecydowanym działaniom weterynaryjnym Słowacja odzyskała status kraju wolnego od pryszczycy z mocą od 31 października 2025 roku, co otworzyło drogę do wznowienia stosunków handlowych. Epidemia z 2025 roku pokazała jednak, że zagrożenia wirusowe dla europejskiego rolnictwa są realne i wymagają stałej transgranicznej współpracy weterynaryjnej.