Frederiksen podała się do dymisji. Koalicyjny pat paraliżuje Danię

Po historycznej porażce przyszła dymisja

Mette Frederiksen, premier Danii, złożyła 25 marca rano na ręce króla Fryderyka X w pałacu Amalienborg dymisję swojego rządu, po tym jak jej partia, Socjaldemokraci, uzyskała zaledwie 21,8 procent głosów w przedterminowych wyborach parlamentarnych 24 marca. To najgorszy wynik partii od 1903 roku, czyli od ponad 120 lat.

Trójkoalicyjny rząd Frederiksen poniósł dotkliwą porażkę: Socjaldemokraci stracili 12 mandatów, spadając z 50 do 38 w 179-osobowym Folketingu. Pomimo dymisji Frederiksen pozostaje na stanowisku jako pełniąca obowiązki premiera do czasu utworzenia nowego rządu – i sama jest kandydatką do kierowania kolejnym gabinetem, ponieważ jej partia nadal pozostaje najsilniejsza.

Żadna ze stron nie zdobyła większości

Najważniejszy wniosek z wyborów jest taki, że ani blok lewicowy, ani prawicowy nie uzyskał większości. Lewica zdobyła 84 mandaty, a prawica około 81 – żadna ze stron nie przekroczyła progu 90 mandatów niezbędnych do rządzenia. W ten sposób w centrum politycznego pata znalazł się były premier Lars Løkke Rasmussen i jego centrowa partia Moderaci, która zdobyła 14 mandatów.

Løkke Rasmussen powiedział w noc wyborczą: „Skończcie z tym gadaniem o liniach podziału. Zejdźcie do nas na środek i zagrajmy razem!” – dając tym samym do zrozumienia, że jest otwarty na obie strony, ale stawia warunki.

Decyzja należy do języczka u wagi

W środę król mianował Frederiksen komisarzem królewskim, aby negocjowała w sprawie ewentualnej nowej koalicji. Analitycy przewidują, że negocjacje mogą potrwać nawet 40 dni, ponieważ układ sił politycznych jest niezwykle wyrównany. Lider prawicowo-centrowej opozycji, Troels Lund Poulsen, lider Liberałów (Venstre), dał już do zrozumienia, że nie chce ponownie wchodzić w koalicję z Socjaldemokratami.

Najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada, że Frederiksen spróbuje zawrzeć węższą, dwupartyjną koalicję z Moderatami Løkke Rasmussena, ale wynik negocjacji jest niepewny.

Dlaczego to jest ważne dla Polski i UE?

Dania sprawuje prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, a Frederiksen uczyniła z europejskiego bezpieczeństwa i wsparcia dla Ukrainy główny priorytet prezydencji. Kopenhaga była jednym z najzagorzalszych zwolenników UE w zwiększaniu wydatków na obronność i finansowaniu ukraińskich wysiłków wojennych – duński rząd ogłosił również pakiet wsparcia dla Kijowa w postaci dronów o wartości 1,26 miliarda euro.

Z analizy Atlantic Council wynika, że ewentualne przesunięcie w prawo w Kopenhadze może zmienić pozycje negocjacyjne UE. Z punktu widzenia Polski jest to szczególnie godne uwagi przed wyborami parlamentarnymi 15 października: jeśli nowy rząd Danii będzie mniej zdecydowanie reprezentował proukraińską linię, może to zmienić układ sił w UE w polityce sankcyjnej i obronnej.

Jednak większość analityków uważa, że trzecia kadencja Frederiksen pozostaje najbardziej prawdopodobnym wynikiem – ale ze słabszym premierem i szerszą koalicją, duńska determinacja w polityce zagranicznej również może osłabnąć.